Chauvinisme

Een recente discussie op een bierforum zette mij aan het denken. Ik zal voor de lezer de situatie schetsen. 

Het ging om een geuze dat op het recente Carnivale Brettanomyces bij De Bierkoning werd verkocht aan de liefhebbers. Het was een mengsel van redelijk jonge, oude en zeer oude lambic van een aantal lambicbrouwers uit het Pajottenland, dat een tijdje verder had gerijpt in een ondergrondse kelder en daarna op 50 cl beugelflessen was gebotteld en vervolgens verder had gerijpt.   

Een tweetal ‘officiële’ Nederlandse microbrouwers was verantwoordelijk voor het steken en rijpen van het bier, dat de toepasselijke naam Mixed Emotions had gekregen.

Ik heb het geproefd en had eigenlijk als enige opmerking dat de koolzuurvorming wat tegenviel, waarschijnlijk het gevolg van iets teveel oude lambic en een te korte tijd op fles, zodat de nagisting en narijping nog iets tegenviel.

Voor de rest was het een ronduit lekkere, redelijk complexe geuze met een aangename zuurgraad en een fruitig karakter. Mijn persoonlijke mening, inderdaad. Maar ik had spijt dat ik niet meer flessen had gekocht om ze weg te leggen.

Op Ratebeer verschenen al snel wat commentaren van een aantal Belgische proevers. Ervaren proevers ook, met ieder enkele duizenden ‘ticks’ op hun naam. Rode draad in hun beoordeling was dat ze het bier wel lekker vonden,  maar geen echte geuze. Want het was geen geregistreerde biersteker als Hanssens die dit bier in elkaar had gestoken,  maar een zooitje ‘Ollaanders’, en nog eens brouwers bovendien. “Dat was toch nergens voor nodig?” vond een Franstalige Belg. Voor alle zekerheid had hij het zelfs in het Engels opgeschreven, wat beslist niet zijn gewoonte is. Laten ze hun eigen bier gaan brouwen, en niet lambic gaan mengen. Want echte geuze is en wordt het toch niet.

Pardon?!? Waarom is iets alleen geuze als het gaat om lambic die door mensen in een straal van ongeveer 20 kilometer rondom Brussel gemengd en verzorgd wordt? Kan dat niet daarbuiten? Of kan dat misschien wel, maar is het dan automatisch geen geuze, maar alleen maar een mengsel van bieren van spontane gisting. Alsof er in België geen geuze op de markt wordt gebracht, dat maar voor een aantal procenten uit lambic bestaat en voor de rest aangezoet en gepasteuriseerd is.

Waarom vinden sommige Belgen (en misschien wel Nederlanders) dat de uitstekende producten van Toon van den Broek geen geuze genoemd mogen worden, terwijl ze wel van spontane gisting zijn en op de klassieke manier bereid, omdat het in de buurt van Groningen is gebrouwen, gemengd en gerijpt en niet in de buurt van Brussel? 

Waarom vinden sommige Belgen (en wellicht ook wel sommige Nederlanders) dat hun bieren per definitie de beste ter wereld zijn? Als je wat vaker, en misschien wat objectiever proeft merk je dat er een aantal Belgische bieren zijn die inderdaad tot de beste van de wereld behoren, maar dat er ook een groot aantal slechts een mierzoete en vrij simpele versie is van een blond of donker type abdijbier. 

Zoiets heet nu chauvinisme in mijn misschien wat beperkte vocabulaire. Natuurlijk mag je van de bieren van jouw streek en jouw land genieten. Ik geef het ook toe: bieren uit Twente kunnen op mijn warme belangstelling rekenen. En wil ik graag proeven.

Maar ik ga geen bieren uit andere regio’s en andere landen verketteren of terzijde schuiven of afkraken omdat ze toevallig uit een andere streek komen. Of maatregelen nemen die mijn eigen bieren beschermen ten koste van andere bieren, die net zo goed of misschien wel beter zijn.

En ik hoop dat mijn Belgische vrienden daar ook zo over denken.

– Foto: https://lambikstoemper.wordpress.com/

Deel dit bericht:
    This entry was posted in Opinie by Edo van Bree. Bookmark the permalink.

    About Edo van Bree

    Ik pretendeer geen bierkenner te zijn, maar met 1500 geproefde Nederlandse bieren (met op Ratebeer geplaatste proefnotities) heb ik toch enig recht van spreken. Ik ga hierover schrijven in een maandelijks blog.

    17 thoughts on “Chauvinisme

    1. Een paar nerds op het www vindt dat Nederlandse lambiek geen lambiek is? Boeien. Iedereen mag lambiek/geuze/faro/kriek maken, als het maar volgens het juiste productieproces is. Het is een ‘Gegarandeerde traditionele specialiteit’, dus de productiewijze is beschermd maar de herkomst niet. Een paar jaar geleden heeft De Molen al een ‘morellen-lambiek’ gemaakt, eigenlijk een kriek dus. De Nederlandse lambiekbrouwers zullen doorgaan en ze hebben groot gelijk.
      Daarbij hééft Nederland een lambiektraditie: van 1812 tot minstens 1933 zijn er ook hier lambieken en faro’s gebrouwen, gewoon van spontane gisting. Er zijn zelfs recepten van bewaard gebleven.
      (Even terzijde: waarom hééft lambiek geen herkomstbenaming? Is dat misschien… omdat de lambiekbrouwers deels in gewest Brussel zitten, deels in gewest Vlaanderen, en sinds kort ook in Wallonië? Zo’n Belgische federale neuzelkwestie waar wij in Nederland dan weer niks van snappen? Ik denk het…)

    2. @Roel: kleine aanvulling. Tot begin jaren 60 heeft Brouwerij De Halve Maan uit Hulst (de oude, die in die periode sloot, niet de nieuwe!) lambiek gebrouwen. Gemixt met een bier van hoge gisting werd dit de Dubbele Java.

      Misschien leuk voor verdere research en een mooi artikel: Nederlandse lambiek.

    3. Het is natuurlijk wat vreemd om een natuurlijk proces – vergisting door wilde, niet brouwerij-eigen gisten – te willen claimen, en toch gebeurt dat nog vaak, de aloude mythe dat spontane gisting alléén in de Zennevallei mogelijk is blijkt in België nog springlevend. Ik heb me ook al vaker over het bierchauvinisme in met name België verbaasd, maar goed, inmiddels is dat chauvinisme onze ergernis nauwelijks nog waard, nu België als bierland ruimschoots is ingehaald. We hebben er nu niets meer van te vrezen, dit soort chauvinistisch gebrabbel is een stuiptrekking van een generatie die gelukkig door één van ruimdenkender Belgen zal worden opgevolgd. Laat ze maar doen.

    4. Waarom mag champagne enkel uit de champagne streek komen? Ganda ham uit Ganda?
      Geuze is een streekproduct, en verdient beschermt te worden.

      Geuze is veel meer dan een biertje.

    5. Hoi Edo, dat artikel is er al: http://dossierhop.nl/verlorenbieren22/
      Inmiddels heb ik nog meer info gevonden over de oude Nederlandse faro- en lambiek. Dus wordt vervolgd.
      Ook leuk leesvoer is de site van Raf Meerts, https://lambik1801.wordpress.com/ , waar hij diverse Belgische lambiekmythes onderuit haalt. (Om te beginnen slaat dat eeuwige jaartal ‘Halle 1559’ waar altijd naar wordt verwezen niet op lambiek)
      Dat van die Dobbele Java wist ik niet. In oude kranten is er weinig over te vinden, hier en daar op internet wel. Hoe lang ze het bleven brouwen is inderdaad interessant. Zal ik nog wel eens uitzoeken…

    6. Tom, helaas pindakaas en Gouda wordt ook wereldwijd gemaakt van Tasmanië tot Texas. Nederland heeft ook een Lambiektraditie en die keert zeer terecht weer terug.

    7. Leuk die nieuwe rubriek ´Moderne manieren – Beste Beatrijs`op Dossier hop.

      Edo, Je staat bekend als een groot lambiekliefhebber. Ik weet dan ook zeker dat je de verschillende stekers en brouwers in het Pajottenland meer dan regelmatig bezocht hebt de laatste twintig jaren. Waar erger je je aan? Je weet als geen ander hoe terecht trots deze brouwers en stekers zijn op hun product, je weet als geen ander dat ze de geografische bescherming graag in hun broekzak willen steken, je weet hoe zwaar sommigen het gehad hebben om te overleven, en hoeveel anderen het niet gehaald hebben. Hoef je het eens te zijn met hun roep om geografische bescherming? Nee, maar er geen begrip voor kunnen opbrengen is typisch Hollandse lompheid, om er ook even een stereotype tegenaan te gooien.
      Hebben ze zich druk te maken over een dalende afzet als iedereen met de term Geuze gaat lopen? Neen. Zouden ze niet blij moeten zijn dat de Lambiek van Lindemans en De Troch beter in die Mixed Emotions terecht kwam dan in een willekeurig product van die Lindemans en De Troch? Ja. Is het geen erkenning als andere brouwers hun bierstijlen omarmen? Zeker wel. En toch. Die mannen maken de meest sublieme bieren op aarde, en staan over het algemeen met beide voeten op de grond, zijn aanspreekbaar in hun brouwerij, leggen leven en liefde voor je bloot zolang het over hun bieren gaat en zouden soms wel willen zwijgen maar kunnen dat niet. Ze ademen het bier dat jij verafgood. Is het dan zo moeilijk een pas op de plaats te maken en een andere term te verzinnen als ze dat dan zo graag zien?

    8. Nog even voor de duidelijkheid: Belgische lambiek is m.i. een subliem product dat terecht bekendheid geniet bij de bierliefhebber. Het is nog maar afwachten of Nederlandse lambiekmakers dat niveau gaan halen. Aan de andere kant: het is een niche-product dat bij het grote publiek weinig bekendheid geniet. Het vraagt naar verhouding grote investeringen aan vaten e.d. en je kunt je product pas na twee jaar rijpen verkopen, gesteld dat het enigzins te hachelen blijkt. Er zal een kleine kring kopers voor zijn, maar geen grote aantallen, tenminste niet in Nederland. De Nederlandse (micro)lambiekmakers doen het kortom uit liefde voor mooi bier, niet om er even snel rijk mee te worden, want dat gaat niet gebeuren. Dan kun je als bierbrouwer beter de zoveelste IPA maken en proberen daarmee je zakken te vullen.
      Laten we kortom de Nederlandse lambiekmakers de kans gunnen om met hun producten te komen. Een passende voortzetting van de (toen ook al op Brussels voorbeeld geïnspireerde) lambiektraditie die Nederland ooit had.

    9. Zomaar een gedachte die bij mij opkomt: als die wereldwijde belangstelling voor lambiek in de laatste 10-15 jaar niet was gekomen hadden die laatste lambiekbrouwers rondom Brussel inderdaad misschien wel het loodje gelegd.

      • Dus ze bestaan nog met onder andere dank aan jou, klopt helemaal. Maar toch vooral door de weerbarstig koppige brouwers zelf denk ik.
        Maar goed, de negatieve reacties werden niet geplaatst door de Lambiekbrouwers, maar door Belgische ratebeerians, je bent aan hun geen verantwoording schuldig denk ik. De meeste brouwers zouden echter net zo reageren, een kwestie van fatsoen volgens mij om daar rekening mee te houden.
        De namen voor bierstijlen worden bedacht puur op basis van smaak en eventueel productiemethode. Hoeveel kwaad kan het om er ook een regionale parameter in te betrekken? Ik vind zelf dat Oude Geuze dat wel waard is. Bier is behalve economie ook een goede portie emotie en romantiek.
        NB: Die Zenne doet het bier waarschijnlijk meer kwaad dan goed, van die romantiek zou ik persoonlijk wel afwillen)

    10. Lambiek zou denk ik niet beschermd moeten worden als herkomstbenaming, omdat (zoals eerder aangegeven) deze drank in het verleden (en nu weer) op meerdere plaatsen is gebrouwen.

      Oude Geuze heeft iets meer argumenten daarvoor. Dat was tot voor kort een proces dat alleen rondom Brussel werd uitgevoerd. Maar het gaat in dit geval om het mengen en rijpen van in het Pajottenland gekochte lambieks door mensen die er alleen toevallig niet wonen, en wel volledig legaal bij de brouwers de lambieks hebben gekocht.

      In dat geval zou er slechts een andere benaming moeten komen voor de gemengde en gerijpte lambieks uit andere streken. Dat is niet onlogisch: je hebt immers cognac en armagnac.

      Daar moet maar eens een creatief iemand een mooie naam voor verzinnen.

    11. @Jan BeeKaa: je argumenten voor de vasthoudende Pajottenlandse lambiekstekers en -brouwers die ook in zware tijden vasthielden aan hun product, zijn steekhoudend. Alleen: ze zijn evenzeer van toepassing op Toon van den Broek en Oscar Moerman met hun Groningse en Twentse lambieken en geuzes. Ook dat zijn verhalen van jarenlange productliefde, proberen, vallen en opstaan, alles met heel veel ontzag voor de Pajottenlandse voorbeelden. Dus zij verdienen die namen lambiek en geuze net zo hard. @Edo: De Belgen op Ratebeer hebben hier volgens mij geen weet van, zoals ze ook onkundig lijken van het feit dat lambiek en geuze geen geografische herkomstbenaming hebben gekregen van de EU (waarom zou dat toch zijn? en weten ze evenmin dat Van Honsebrouck en Van der Ghinste buiten het Pajottenland lambiek en geuze maken?). Hoeveel Belgische ‘lambiekkenners’ zullen weten dat er tot begin twintigste eeuw zowel in Nederland als in Antwerpen en Oost-Vlaanderen lambiek en faro werden gemaakt? Dat ze vinden dat het alleen uit Pajottenland mag komen, kan ik nog volgen; maar ze blijven ook het door de lambiekwereld voorgekookte verhaal volhouden dat het al eeuwenlang alleen daarvandaan is gekomen. Ze moeten accepteren dat het anders was. Dat heeft te maken met respect voor de feiten en dat moet altijd even groot zijn als respect voor deze brouwers. (Zie Roels blog, en deze geschiedenis, inclusief het ontstaan van lambiek en geuze eind 18e en begin 19e eeuw rond Brussel, komt ook in mijn boek over de geschiedenis van Nederlands bier, te verschijnen in oktober. Sorry voor deze reclame.) @Jan BeeKaa: Met ‘fatsoen’ heeft dit niets te maken, wel met het gegeven dat niemand de naam van een biersoort kan claimen. Dat heeft de ‘oerbrouwerij’ van ‘s werelds grootste biersoort al in de negentiende eeuw moeten ondervinden. Een regionale parameter lijkt me een prima zaak – Brusselse geuze kan dan gerust Groningse geuze naast zich krijgen. Iedereen weet dan ook direct wat voor vlees pardon bier hij in de kuip heeft.

    12. Since I appear to be direct quoted in the blog, I figured I would add a tentative reply.

      In essence, the geuze is not bad which is what I even wrote. What had me wonder was the overall lackluster appeal that I got from tasting a lambic blend in a swing top bottle – the first time, and a second in a bottle – by the Rooie Dop folks.

      Calling it chauvinism may be a bit pushing it but I reckon I am a defender of the more lengthier process of lambic aging in barrels – even if it underwent ‘mengling’ process. I don’t want to delve into historical innuendos of the exact geographical limit of gueuze making, nor do I want to debate over the polluted air quality of Brussels which is said to give the most amazing bacteria for some of the most coveted geuzes. However, I stand by the fact that there is a growing trend to buy lambic, blend it, package it in limited qty and voilà. Won’t even get into the American sour debate.

      For all I care, I would love to see a Dutch geuze stekerij and do it ‘dans l’art de la tradition’ even if they are not brewing.

    Leave a Reply

    Your email address will not be published. Required fields are marked *